De één leest voor zijn genoegen een roman, de ander kijkt graag een film. Ik lees graag boeken over epidemieën. Net als in romans en films gaat het in goede boeken ook over nu. In 1340 kwam de pest aan in Europa, bij de Zwarte zee, op de huisratten die meekwamen met de Mongolen. Zeeschepen namen ongemerkt de ratten en de pest met zich mee, naar het hongerende Europa. Want vanaf 1315 was daar hongersnood. Het weer was omgeslagen en bleef eeuwen beroerd.
…
Erasmus is de grondlegger van het polderen. Rond 1500 betoogde hij dat meningsverschillen heftig uitgevochten moesten worden, met de pen en met de tong, maar nooit met het zwaard, nooit met het gelijk aan je kant. Oorlog vond hij belachelijk, bijbelvoorschriften geestelijke luiheid. Het ging om het scherpen van ideeën door woordenstrijd, net zo lang tot het minst beroerde compromis gevonden was. Hoe meer afwijkende meningen, hoe beter dat werkte. Dit paste bij de pragmatische tolerantie van de handelaren in de Lage Landen. Zaken doe je met iedereen. Dat was beter voor de verdiensten. Oorlog vonden ze een nogal begrotelijk methode om je gelijk te krijgen.
…
Het placebo effect kent u. Dit is de verwachting dat een behandeling een heilzaam effect zal hebben. Een pilletje waar geen geneesmiddel in zit kan op die manier de pijn verhelpen. Tussen de 20 en 40% van de volwassenen en 50% van de kinderen is hier gevoelig voor. Een placebo helpt, maar werkt niet. Er is ook een nocebo effect. Dit is de verwachting dat iets kwaad doet. Er zijn mensen die tijdens of pal na een telefoongesprek met een mobieltje hoofdpijn of een beroerd gevoel in hun hoofd krijgen. Ze wijten dat aan de electromagnetische straling. Het woord straling klinkt al eng.
…
Meestal gaat er iets stuk als je een beroerte krijgt. Er gaat iets stuk in de hersenen door gebrek aan bloeddoorstroming, een infarct of door teveel bloed daar, een hersenbloeding. Dat stukke merk je aan de eenzijdige verlamming of aan woordeloosheid, geen taal meer. Of wel woorden kunnen vinden, maar ze niet kunnen zeggen. Soms zit een beroerte op een hersenplek die blijkbaar betekenisvol is voor de persoonlijkheid.
…
Ze zeggen dat je van stress ziek wordt. Waarschijnlijk is dat niet zo. In allerlei studies vonden statistici steeds wel wat positieve of negatieve verbanden tussen ziekte en het meemaken van dramatische gebeurtenissen en stress in het algemeen. Naarmate de aantallen en de kwaliteit van de studies toenamen, en dus de bewijskracht toenam, werd duidelijk dat het allemaal niet zo klopte. Nu is er een nieuwe studie verschenen. Die gaat niet over stress, maar over hoe je daar mee om gaat zodanig dat je niet zo ongelukkig blijft van je ontslag, de aanslag of het loonbeslag. Dat kun je een beetje leren.
…
Het wordt me nogal eens gevraagd, zou het de overgang wezen? Bij eigenlijk alles wat vervelend is tussen de 45 en de 55 jaar, over de huid, de pijn overal, het gewicht, het slapeloze, de opvliegers en de menstruatie die zo raar is maar jammer genoeg niet stopt. Die pijntjes, overal doet het zeer. Te gering om over te klagen, maar als je er naar vraagt dan kijken ze je opgelucht aan. Het is dus normaal, die zere knokkels en die kniepijn bij het opstaan. Ja, het is normaal.
…
Je weet maar nooit, zo denken mensen. Dat onderzoek kan wel goed wezen, maar misschien ben ik wel een uitzondering op de regel. Of ik heb een zeldzame ziekte waar iedereen overheen kijkt. Dokters denken net zo. Daarom spreken dokters zo graag controles af. De tijd zal het leren. Want wat nu gewoon is kan morgen iets uitzonderlijks blijken. Ze zien veel uitzonderingen op de regel. Die blijven hen bij. Ze wisselen hun uitzonderlijke verhalen uit, om van elkaar te leren. Een paar voorbeelden.
…
Het is koud geworden. Daar wordt je verkouden van, zo zegt men. Dat is een beetje raar. Kou zelf is niet besmettelijk. Verkouden worden van andermans verkoudheidsvirussen, dat kan wel. Tenminste, als zo’n verkouden iemand flink niest en proest, alle kanten uit. Vervelend is dat je verkoudheid virussen niet kunt zien. Daar houden mensen niet van, van onzichtbare oorzaken. Daarom verzinnen mensen een oorzaak, kou en tocht bijvoorbeeld.
…