januari 2026

interview voor de Havenaar, 22 november 2025

Peter de Jonge behoorde in 1976 tot de eerste honderd bewoners van Almere, toen 24 jaar oud. Al vlot rolde hij in het lokale bestuur, eerst in 1977 in de Adviescommissie, de pendant van de gemeenteraad, in 1978 in het Dagelijks Adviescollege, de pendant van het college van wethouders tot 1986. Adviescommissie? Ja, want er was nog geen gemeente, er was geen democratie. De bestuursvorm was die van een Openbaar Lichaam, genaamd de Zuidelijke IJsselmeerpolders. Die mondvol werd afgekort tot de ZIJP. Dat Openbaar Lichaam viel onder het ministerie van Binnenlands Zaken, dus royaal bekeken direct onder de Koningin. Deze constructie is ook gebruikt vóór de gemeentewording van Dronten en Lelystad uitgevonden door landdrost Otto. In 1976 volgde Han Lammers hem op als landdrost en ook hij stelde een Adviescommissie en een Adviesraad in, vergelijkbaar met een gemeentebestuur. Er zijn verkiezingen georganiseerd, politieke partijen werden opgericht. Lammers als landdrost werd eigenlijk een soort burgemeester met gemeenteraad. Koningin Beatrix hebben we het nooit gevraagd, maar we denken dat ze dit in haar naam goed geregeld vond. In ieder geval heeft ze in 1981 een koningslinde geplant. wat overigens een leuk verhaal apart is (zoek op IVN.nl Beatrixlinde).

In 1984 werd Almere een echte gemeente, Lammers werd een echte burgemeester en Peter de Jonge een echte wethouder. In 1986 werd Lammers vanzelfsprekend Commissaris van de Koningin, vanzelfsprekend, want Beatrix wist inmiddels goed de weg. Peter de Jonge werd behalve wethouder ook waarnemend landdrost. Maar waarvan? Want de hele polder was nu gemeentelijk ingedeeld. Peter bleek landdrost van de rest, het Markermeer en de Houtribdijk. Daar was geen democratie nodig, want er woonde niemand. Onder druk van de milieubeweging – ja, ook toen hadden we dergelijk schaduwbestuur – is in 1986 besloten de Markerwaard niet in te polderen. Peter bleef de bestuurder van een plas water. Veel werk was dat niet. Er zijn nooit voetbalrellen op het Markermeer geweest.

Bij de start van Almere is hij net als de andere honderd actief geweest in van alles. Medeoprichter PvdA, het Filmhuis op poten zetten, voetbalvereniging SV Almere helpen oprichten, daar ook voetballen, naar verluid nogal fanatiek, en spelen in het zaalvoetbalteam  van de PvdA ‘10 over Rood’.

Dat bestuurlijke, hij is er gewoon ingerold, maar al gauw vond hij besturen leuker en leuker. In de jaren zeventig was het ook niet veel werk en dus was er ruimte om veel te studeren. Dat was best nodig, want bij zijn studie Nederlands werd er niet lesgegeven in financiën, bestuurskunde, wetten en planologie.

Samen met anderen iets tot stand brengen, dat is altijd een genoegen geweest. En een mens leert. Zo heeft hij slag gekregen van financiën, bouwen en stadsontwikkeling. Dan is het wel oppassen als burgemeester in een college van wethouders, want het is niet de bedoeling dat een burgemeester het voortouw neemt omdat hij er toevallig wat van af weet door zijn Almeerse ervaringen; dat past namelijk de wethouder. Sociaal manoeuvreren, hij heeft het al doende geleerd.

In 1988 werd hij benoemd tot burgemeester van het Brabantse Halsteren, inderdaad bij Koninklijk Besluit. Van 1993 tot 2011 is hij burgemeester van Heereveen geweest en van 2013 tot 2018 waarnemend burgemeester van Hoogezand-Sappemeer.  

Halsteren was een klein Brabants dorp, met de bijhorende lokale cultuur. Het Friese Heereveen was geheel anders. Dat is toch een stevige stad, met veel sport activiteiten waaronder professioneel voetbal, skûtsjesilen, een enorm sportcentrum en het beroemde ijsstadion. Die voetbalbezoekers, daar hadden ze eigenlijk geen problemen mee, al vergt het elke keer wel enig werk voor burgemeester en politie. Narigheid met hooligans, elders soms grootschalig en heftig, dat is in Heereveen beperkt gebleven tot een korte periode met een klein groepje. Want Friezen, dat is rustig volk. En de mensen in Hoogezand-Sappemeer zijn weer anders. Dat zijn Groningers, directer dan Friezen en veel minder geneigd op te kijken naar het gezag. Hij vond dat wel leuk, en leek op de stijl van Almeerders.

Tegenwoordig varen ze veel met hun zeiljachtje en is hij weer actief in het vrijwilligerswerk. Hij geeft taalles aan Syriërs, is voorzitter van Erfgoed Joure en is vrijwilliger bij de landelijke stichting Knarrenhof. Hiervoor begeleidt hij op vijf plekken een groepje mensen die zo’n kleinschalig wooncomplex voor ouderen willen opzetten volgens deze landelijke methode. In Almere is ook een Knarrenhof groepje, sinds 7 jaar zonder enige voortgang. Onze Havense woningcoöperatie De Binnenhaven lijkt hierop. Ook dat vordert stroef, het 8^ste jaar nu. In Zeewolde en in Lelystad is wel met succes een Knarrenhof geregeld, in 3 jaar tussen initiatief en oplevering! De gemeente Almere is niet zo van woningen bouwen, maar gelukkig wel van beleid, veel beleid, zoals beleid Collectief Particulier Opdrachtgeverschap, Beleid Stedenbouw, Grondbeleid, Beleid Huisvesting. Misschien moet Almere Peter inschakelen, over hoe je dat doet, bouwen.

Voor Peter de Jonge is de cirkel rond. Begonnen met vrijwilligerswerk in Almere en na een werkzame carrière weer vrijwilligerswerk.

interview voor de Havenaar, 2025

Hans Ouwerkerk was burgemeester van Almere van 1998 tot 2003. Hoe kwam hij zo in Almere terecht? Want hij was net herbenoemd als burgemeester van Groningen voor een tweede periode van 6 jaar. Hij had het daar naar zijn zin, en was geliefd in de stad en de Raad. De reden was het te laat optreden van de politie bij  de rellen in het Oosterpark bij de jaarwisseling. Die liepen geheel uit de hand op een gewelddadige manier. Zelfs de mensen van de brandweer en de politie waren niet meer veilig en achteraf had er veel eerder en forser ingegrepen moeten worden. De politiechef trad af. Vervolgens vond burgemeester Ouwerkerk dat hij alleen door kon gaan als burgemeester bij ruime steun van de gemeenteraad. Er was wel meerderheidssteun, maar geen ruime steun en dus trad hij af. Dat was geen vrolijke afsluiting, maar het nieuwe begin in Almere maakte veel goed. Het is wel even wennen als je uit Groningen komt met zijn eeuwenoude geschiedenis, fraaie panden, singels en parken. Almere was druk met bouwen en veel nieuwe dingen ontwikkelen. Een stevige overheidshand was in die tijd in Almere nodig en heeft goed gewerkt. Wel moest toen al het onderhoud goed geregeld worden, naast de drukte met de nieuwbouw. Het soort mensen in Almere is wel anders. Ze zijn directer dan mensen in het Noorden. De Almeerder zegt gelijk wat hij vindt, de Groninger denkt daar nog eens over na. De Almeerder denkt niet zo in gezagsverhoudingen, in afstand tot gezagsdragers, zoals in Groningen wel het geval is. Maar Ouwerkerk kon dat allemaal goed hebben.

Op de achtergrond kan een burgemeester veel doen, zo bleek ook bij de interviews voor de Havenaar met de andere drie burgemeesters. Een voorbeeld is de 45 miljoen die Almere terugbetaalde aan de regio Amsterdam om meer los te komen van die regio-organisatie. Dan is een burgemeester met contacten van belang om te zorgen dat dit geld ten goede komt aan Almere en niet aan de busbaan voor Purmerend. En dat is hem gelukt.

Goede verhoudingen, daar besteedde Ouwerkerk veel energie aan, zoals aan de verhouding met Amsterdam. Hij kende de sfeer daar. Hij was vroeger assistent van burgemeester Samkalden geweest. Ouwerkerk regelde het eerste contact, op de koffie bij de Amsterdammers met het hele college. Hij had een beetje verwacht dat de helft van de Amsterdamse wethouders te laat zou komen, verveeld de krant zou lezen of eerder weg zou gaan. Niets bleek minder waar, want Amsterdam hechtte ook aan een goede relatie met Almere. In die tijd speelde nog of Almere zich moest richten op Amersfoort en Utrecht, of juist op de Amsterdamse regio. Er waren zelfs ideeën voor een sneltram over de Stichtse Brug. Ouwerkerk vond dat allemaal niks, die oostelijke en zuidelijke oriëntatie van de stad. Zijn opvatting was dat Almere bij Amsterdam hoort.

Waarom 5 jaar Almere en niet de voor een burgemeester gebruikelijke 6 jaar? De reden was de matige gezondheid van zijn vrouw. Toen ze besloten hadden dat hij zou stoppen en de opvolgingsprocedure al gestart was, overleed zijn vrouw. Toen had hij wel willen blijven, want hij voelde zich nog jong met zijn 62 jaar. Maar het kon natuurlijk niet meer teruggedraaid worden. Na nog een waarneming in Enkhuizen sloot hij zijn arbeidzame leven af. Inmiddels had hij zijn huidige vrouw ontmoet en ze verhuisden naar Amsterdam. Nu ze beiden 80-plus zijn is het perspectief weer anders. Zijn vrouw woont in een verzorgingshuis met een forse dementie. Hijzelf is kleiner gaan wonen in Duivendrecht en is verder in goede gezondheid.

Alles bij elkaar is zijn ervaring dat het in de bestuurlijke en maatschappelijke wereld gaat om goede verhoudingen tussen mensen en dat je daar je best voor kunt doen. Personen en relaties, daar gaat het om. De goede afspraken maken komt daarna. En van tegenslag en tumult, daarvan heeft hij zijn portie gehad, en heeft hij geleerd dat optimisme en de rug rechten beter werkt dan in de put gaan zitten.

Almere Haven, wat vind hij daar van? Hij zegt dat je Almere Buiten een stadsdeel noemt. Almere Haven noem je een gemeenschap en dat is net even wat anders. Pareltjes? De begraafplaats en de havenkom, dat vindt hij waardevolle pareltjes van Haven. Wees er trots op.

interview voor de Havenaar, 14 april 2025

Franc Weerwind, 60 jaar, was onze burgemeester van 2015 tot 2022. Toen is hij gevraagd minister voor Rechtsbescherming te worden in het vorige kabinet, Rutte IV, net op het moment dat zijn tweede termijn van zes jaar als burgemeester zou beginnen. Maar ja, als het land roept… Vóór Almere (197.000 inwoners) was hij burgemeester van Velsen van 2009 tot 2015 met zijn 70.000 inwoners en daarvoor van Niedorp van 2004 tot 2009) met zijn 12.000 inwoners. Zo gaat dat met bestuurlijke carrières. 

Inmiddels is hij verhuisd naar Olst, een plaatsje aan de IJssel. Waarom Olst? Het landschap, het IJssellandschap, met zijn lange geschiedenis van Hanzesteden. Hij ‘heeft daar wat mee’. Hij woont daar prachtig met uitzicht over de IJssel, zijn geliefde rivier. Deventer is om de hoek, met zijn terrassen en boekwinkels. Een andere reden om daar neer te strijken is het dorpse, opgegroeid als hij is in Nieuw-Vennep, toen een Noord-Hollands dorpje met 3000 inwoners. Zijn ouders verhuisden begin jaren zestig van Amsterdam naar Nieuw-Vennep. De kwaliteit van de huisvesting speelde een belangrijke rol.

Hij heeft wel wat met het polderlandschap als je ziet waar hij gewerkt heeft: Beverwijk, Leiderdorp, Wormerland, Niedorp en Velsen. En in 2015 in Almere, wat je toch de ultieme polder kunt noemen. Over polderen gesproken, dat kon hij als Almeerse burgemeester heel goed. Als voorzitter was hij tamelijk streng, op het formele af als het lastig werd. Liever een compromis dan strijd, dat was zo’n beetje zijn stijl.

Almere en Velsen kun je niet met elkaar vergelijken. Velsen wordt ook wel liefkozend ‘klein Nederland’ genoemd door de gevarieerdheid van het landschap. In Velsen waren de sociale verschillen groter dan in Almere.

Almere is veel groter in grondoppervlak, anders opgebouwd in kernen en erg groen. De bevolking komt werkelijk overal vandaan, wat maakt dat die sociaal-cultureel erg veelzijdig is. Ruimte, ook zakelijke ruimte, veelzijdigheid en groen, dat is het. Almere is een echte middenklasse stad en dat is sterk. Bijzonder is dat hier zoveel schrijvers, TV- & radio-mensen en journalisten wonen, de culturele bovenlaag. En Haven heeft dat dorpse dat hij zo goed kent. Ondertussen zit hij niet stil. Hij heeft nu een handvol functies, allemaal in de hoek van bestuur en toezicht. Dit doet hij onder andere bij de Raad van Toezicht van het Fonds voor Cultuurparticipatie waar hij een voormalig Almeers raadslid, Mardjan Seighali, opvolgt. En bij de Raad van Toezicht van het Nationaal Slavernijmuseum. Hij is zelfs weer terug naar school gegaan daarvoor. Hij volgt een opleiding aan school voor commissarissen, NR Governance.

En genoegen? Grasduinen in de Boekhandel ABC in Deventer, koffie, en een praatje. Dan terug naar huis en over de IJssel uitkijken, naar de drukte van de ooievaars op hun nest.

interview voor de Havenaar maart 2025

Cees de Cloe was burgemeester van Almere van 1986 tot 1993. Hij volgde Han Lammers op die hier burgemeester was sinds de gemeentevorming in 1984, en daarvoor vanaf 1976 landdrost Zuidelijke IJsselmeerpolders. Han Lammers werd commissaris van de Koningin, Cees verhuisde van Hellevoetsluis, waar hij burgemeester was, naar Almere.

Eind januari 1986 belde de Commissaris van de Koningin van Zuid-Holland dat hij geaccepteerd was als burgemeester van Almere. Anderhalf uur later werd er aangebeld. Persfotograaf Bob Friedlander stond op de stoep, met zijn camera en een gemeentevlag. Bob wist altijd alles, en als eerste.

Zijn eerste werkplek was het Stadskantoor in de Bottelaarpassage. Foto’s komen langs met voor de ouderen bekende gezichten als van Allard Veldhuis, Peter de Jonge, André Tierie en Rob Schaeffer.

Het was de tijd van de enorme groei van de stad, van 40.000 naar 100.000 inwoners in de tien jaren 1985-1995. Toen de Cloe en zijn vrouw op het Havenhoofd kwam wonen was Haven afgebouwd, met 21.000 inwoners, Buiten begon net en groeide naar 22.000 inwoners in die tien jaar. In 1995 werd er met Hout gestart en ondertussen groeide de centrumkern Stad van 17.000 naar 58.000 inwoners.

Een dergelijk tempo vergde veel afstemming. De Cloe als Amsterdamse wethouder behoorde tot de stroming die Amsterdam al vroeg als een stedelijke regio zagen. De Metropoolregio Amsterdam is toen ontstaan, van Hoorn en IJmuiden tot Almere en beslaat nu 30 gemeenten. Al in 1976 vergaderde hij in het gebouwtje De Kern – het kantoor van RIJP-voorlichter Hanni van Maarschalkerwaart  – bij de Hollandse Brug met onder andere de minister van Volkshuisvesting Hans Gruijters. Later troffen ze elkaar weer toen Gruijters burgemeester van Lelystad werd en de Cloe van Almere. Ze spraken af dat als Almere zou groeien, Lelystad de centrumfuncties zou krijgen zoals politie, GGD, alarmcentrale. De RIJP en Rijkswaterstaat zaten er al. Daar kwam het Provinciehuis bij en later de rechtbank. Allemaal gelukt tot voordeel van Lelystad, ook toen Almere de grootste stad werd.

De Cloe en zijn vrouw gingen in 1986 op het Havenhoofd wonen, met uitzicht op de havenkom. Daarna, in 1987 betrokken ze hun huidige woning in Waterwijk met uitzicht op de Leeghwaterplas. Van het begin af aan hebben ze hier met enorm veel plezier gewoond, en de stad zien groeien. Hij fietst graag in en om de stad, genietend van het groen. Het is geworden zoals bedoeld. Hij heeft er met zijn neus bovenop gestaan.

Uit de stapel foto’s komt een foto van architect Teun Koolhaas – niet Rem, maar zijn broer. Die was volgens de Cloe een van de belangrijkste ontwerpers van Almere, in het Projectbureau Almere. De meerkernigheid met de singels als groen/blauwe longen is een vondst geweest. Koolhaas heeft ook het Weerwater bedacht, niet de naam overigens, want die kwam van Willem Duijf.

Ik vroeg hoe hij en zijn vrouw Wil elkaar zijn tegengekomen. Dat was in 1963 tijdens een Woudschoten conferentie over Indonesië. Beiden zaten ze in het forum bij de discussie, als tegenstanders in opvattingen over Soekarno en Indonesië, Wil was de Molukse actievoerder, Cees was de jonge PvdA-er met andere ideeën. Maar ja, samen wandelen in de pauze en het was gebeurd. Ze zijn nu als 80-ers 60 jaar bij elkaar. Ze hebben twee kinderen, een daarvan woont in Tussen de Vaarten, de ander in Amsterdam. Er zijn drie kleinkinderen, 20-ers nu.

Cees en Wil de Cloe zijn tevreden bewoners, die elke dag genieten van de stad die ze hebben zien groeien.